Mục tiêu của giáo dục Mầm Non là nuôi dạy chăm sóc và giáo dục trẻ phát triển toàn diện. Trong đó hoạt động làm quen chữ viết là một trong những hoạt động đóng vai trò hết sức quan trọng. Cho trẻ làm quen với chữ viết là chuẩn bị các kỹ năng tiền biết đọc, biết viết cho trẻ. Vì thế, một trong những yêu cầu quan trọng để giúp trẻ vào học tốt chương trình tiểu học là cần chuẩn bị môi trường chữ viết cho trẻ ngay từ bước đầu ở trường mầm non.

Để đáp ứng những yêu cầu trên đòi hỏi khi chuyển tiếp giữa mầm non và tiểu học phải đảm bảo sự kế thừa, tính khoa học, những kiến thức đã được hình thành ở lứa tuổi mầm non cần phải được củng cố và mở rộng, hoàn thiện ở mức độ cao hơn giúp trẻ không bị thay đổi đột ngột khi chuyển hoạt động chủ đạo từ hoạt động vui chơi sang hoạt động học tập trong nhà trường phổ thông.

Như chúng ta đã biết đối với trẻ mầm non lớp học chính là mái nhà thứ hai của trẻ. Cảm giác đầu tiên khi bé bước vào cửa lớp, phản xạ tự nhiên của bé là nhình xung quanh xem có những gì và có đẹp không, đặc biệt những gì mới lạ. Vì vậy, các mảng chính trong lớp học đó là mảng chủ điểm, các góc hoạt động là đối tượng đầu tiên khi trẻ bước vào lớp. Để trẻ hứng thú với các mảng hoạt động, góc chơi mỗi khi chuyển chủ điểm mới. Như vậy sẽ thu hút được sự chú ý của trẻ, từ đó mục đích ôn luyện chữ đã học, cung cấp vốn từ cho trẻ đạt hiêụ quả tối đa.

Đối với trẻ 5 tuổi để giúp ích cho việc học tốt môn Tiếng Việt ở lớp một giáo viên cần tổ chức các hoạt động nghe - nói như cho trẻ phát âm các chữ cái, nghe và hiểu nghĩa của từ, thể hiện cử chỉ, điệu bộ, nét mặt phù hợp với yêu cầu, hoàn cảnh giao tiếp. Bên cạnh đó chuẩn bị cho việc đọc - viết  như cho trẻ tiếp xúc với chữ viết trong môi trường xung quanh, nhận dạng và phát âm các chữ cái, tô chữ cái, từ, xem và nghe đọc các loại sách, phân biệt phần mở đầu, kết thúc của sách. Cho trẻ làm quen với cách đọc và viết tiếng Việt: hướng đọc, viết từ phải sang trái, từ dòng trên xuống dòng dưới, hướng viết của các nét chữ, “đọc” truyện qua các tranh vẽ, đọc phải diễn cảm, các tranh vẽ phải đẹp và to, chữ viết rõ ràng, to, chữ sử dụng trong sách là chữ in thường, .…

Việc tạo môi trường chữ viết rất quan trọng đòi hỏi giáo viên cần phải tổ chức môi trường chữ viết trong trường mầm non phong phú để trẻ được “Tắm mình trong chữ viết” và giúp trẻ làm quen chữ với chữ cái một cách tự nhiên. Đó là các góc chơi trong lớp như: Góc sách, góc thư viện tại trường, … nhận thức, khả năng sáng tạo, ngôn ngữ, tình cảm, hành vi đạo đức, … Từ đó hình thành động cơ kích thích trẻ học tập, làm cho trẻ thích đi học, muốn được học và xem đó là một công việc thích thú, hấp dẫn, quan trọng cần phải làm. Cho trẻ làm quen chữ viết là một hoạt động vô cùng quan trọng đối với trẻ mẫu giáo không thể thiếu trong trường Mầm non.

          Đối với trẻ mẫu giáo, môi trường là một vấn đề hết sức quan trọng nhằm kích thích cho trẻ hứng thú hoạt động. Vì vậy việc trang trí lớp theo từng chủ điểm. Tranh ảnh trang trí có màu sắc đẹp, hình ảnh rõ ràng, có nội dung giáo dục tốt và theo chủ điểm, dưới mỗi bức tranh đều có chữ viết kèm theo. Việc trang trí vừa làm đẹp cho phòng học vừa tạo cho trẻ có điều kiện quan sát, nhận xét tranh ảnh, được làm quen với chữ viết ở tranh. Từ đó tôi đã xây dựng môi trường chữ viết như sau:

          * Tạo môi trường chữ viết trong lớp học:

  - Tạo góc học tập mới hấp dẫn trẻ: Thường thay đổi tên gọi hình ảnh và các góc cho phù hợp với từng chủ điểm, tạo sự mới mẻ, khoảng không gian hấp dẫn mỗi khi trẻ đến lớp.

Hay với các góc ơ của bé: Các bài thơ, câu chuyện trong chủ đề được tôi lựa chọn và trang trí để giúp trẻ làm quen với những chữ cái học trong chủ đề.

Ở góc khám phá, góc thiên nhiên tôi đã

* Môi môi trường chữ viết ngoài lớp học:

Trẻ đến trường ngoài hoạt động có chủ đích, hoạt động ăn, hoạt động ngủ, còn các thời gian khác trẻ hoạt động với môi trường bên ngoài như: Bậc cầu thang. Đây là nơi trẻ thường xuyên hoạt động nên có tác dụng ôn tập củng cố chữ cái và từ rất tốt.

* Khu vực tuyên truyền ngoài lớp học của trẻ là nơi không những tạo môi trường chữ cho trẻ mà còn mang tính tuyên truyền đến các bậc phụ huynh để phụ huynh hiểu biết về chữ mà con em mình đang học. Và từ đó phối kết hợp ôn luyện tại gia đình, tránh trường hợp cô dạy chữ đúng phụ huynh lại dạy chữ chưa đúng như: Chữ x đọc là “xờ”, chữ s đọc là “sờ”, nhưng có phụ huynh lại đọc là “ích xì” hay “ét xì”;  Hay chữ l, n, lại đọc là “e lờ” hay “ e nờ”, … mỗi tuyên truyền đều có hình ảmh kèm theo chữ in hoa, in thường, viết thường (chủ yếu là chữ in thường).

Thường tổ chức nhiều trò chơi mới để gây hứng thú cho trẻ. Có kế hoạch làm thêm nhiều đồ dùng, đồ chơi để phục vụ cho chuyên đề làm quen chữ viết như: Mỗi cháu có một bộ chữ cái rôky, còn có các bộ chữ bằng nhựa, bằng gỗ tập trung ở các góc học tập cho trẻ xem, tìm hiểu và tập ghép các chữ thành từ, các nét thành chữ. Ngoài ra, còn có các vật liệu: đất nặn, dây mềm, xốp, … để trẻ tạo chữ.

Ví dụ: Cho trẻ chơi trò chơi “Nu na nu nống”. Trẻ ngồi duỗi chân, cô chạm vào chân từng trẻ, khi đến câu cuối tay cô chạm vào chân bạn nào thì bạn ấy trả lời câu hỏi của cô như: Con hãy tìm tên bạn có chữ cái đầu là H, V,…

Ngoài ra còn dạy trẻ ở hoạt động làm quen chữ viết thông qua các hoạt động khác như: Khám phá khoa học; Hoạt động văn học; Hoạt động thể dục, …

          Ví dụ: Hoạt động thể dục: Bật xa 45cm. Viết các chữ a, ă, â trên sàn, cách nhau 45cm, cho trẻ bật vào các các chữ cái viết trên sàn từ chữ cái này sang chữ cái kia, đến chữ nào phát âm chữ đó.

          Hoạt động vui chơi: Thông qua việc “Học mà chơi, chơi mà học”. Vì vậy, trong giờ hoạt động góc tôi cũng lồng ghép chữ cái vào một cách nhẹ nhàng. Cho trẻ nặn chữ, ghép chữ hoặc cho trẻ thi nhau gạch chân chữ cái vừa học.

Xây dựng môi trường chữ viết cho trẻ vô cùng quan trọng trong việc phát triển ngôn ngữ, làm giàu vốn từ cho trẻ. Xây dựng môi trường chữ vừa hợp với chương trình đổi mới hiện nay, vừa phát huy được tính tích cực tò mò khám phá của trẻ mà lại mang lại hiệu quả cao.