Như chúng ta đã biết, môi trường giáo dục có vai trò rất quan trọng với sự thành công trong học tập của trẻ. Môi trường học tập an toàn thân thiện là môi trường hoạt động mà trẻ được tham gia xây dựng cùng giáo viên, là môi trường giáo dục dựa vào nhu cầu, hứng thú và khả năng của trẻ. Mỗi đứa trẻ là một cá thể riêng biệt, chúng khác nhau về thể chất, tình cảm, xã hội, trí tuệ, hoàn cảnh gia đình, văn hóa và tâm lý. Do đó, mỗi trẻ em có hứng thú, cách học và tốc độ học tập khác nhau và chúng đều có thể thành công. Trẻ học bằng chơi tốt nhất khi có người lớn hỗ trợ và mở rộng những gì chúng đang hứng thú và đang thực hiện. Xây dựng môi trường hoạt động cho trẻ được trải nghiệm. Môi trường giáo dục trong trường mầm non là những điều kiện tự nhiên – xã hội cần thiết, trực tiếp ảnh hưởng đến hoạt động chăm sóc, giáo dục trẻ ở trường mầm non.

Để thực hiện tốt chuyên đề “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực”, trường mầm non Xuân trường chúng tôi để tạo môi trường lớp học phong phú, nhà trường đã đầu tư nghiên cứu, cử giáo viên đi thăm quan, học tập tại trường mầm non trọng điểm của Huyện. Sau khi tham quan nhà trường đã định hướng và hướng dẫn giáo viên lựa chọn các nội dung phù hợp với điều kiện thực tế của nhà trường và lớp học để áp dụng. Phát động phong trào thi đua thiết kế và xây dựng môi trường lớp học an toàn thân thiện, đã được 100% giáo viên ủng hộ và tham gia. Huy động phụ huynh ủng hộ các nguyên học liệu đã qua sử dụng theo từng chủ đề. Khuyến khích và tạo cơ hội cho trẻ tham gia xây dựng môi trường lớp học như: bổ sung thêm học liệu, đồ chơi, sắp xếp và vệ sinh góc… Khuyến khích trẻ sử dụng các nguyên học liệu theo nhiều cách sáng tạo khác nhau; Kết quả là các góc học tập trong và ngoài lớp học được thiết kế đa dạng, phong phú; Các nguyên vật liệu sẵn có của địa phương được tận dụng hợp lý; Tạo nhiều cơ hội cho trẻ lựa chọn học liệu và hoạt động; Giáo viên trò chuyện, chơi với trẻ, kích thích trẻ tư duy; Trẻ chủ động tích cực vui chơi, tìm tòi khám phá, trải nghiệm, thực hành, sáng tạo, hợp tác, trò chuyện và chia sẻ ý tưởng. Các sản phẩm tự làm của trẻ được giáo viên lưu giữ cẩn thận và sử dụng và vào mục đích trang trí lớp học.

 

 

 

 

Điều này giúp giáo viên ở lớp vừa tiết kiệm được chi phí công sức, tạo được môi trường lớp học thân thiện với trẻ. Giáo dục lấy trẻ làm trung tâm là việc các  cô giáo không chỉ truyền đạt kiến thức cho học sinh một cách thụ động mà còn tạo ra các điều kiện, các cơ hội để mọi đứa trẻ được chủ động, sáng tạo, tích cực hoạt động, tự chiếm lĩnh kiến thức và kinh nghiệm. Để đạt được điều này, giáo viên cần nắm được hứng thú, nhu cầu, trình độ, khả năng của từng trẻ trong lớp, trên cơ sở đó lựa chọn được nội dung, phương pháp phù hợp với từng nhóm, từng cá nhân trẻ.

Do vậy khi xây dựng môi trường giáo dục cho trẻ chúng tôi đã đăt ra nguyên tắc như sau:

1. Thiết kế môi trường giáo dục phải hướng vào việc phát triển toàn diện của trẻ .

2. Bố trí, sắp xếp các khu vực chơi, hoạt động trong lớp và ngoài trời phù hợp với chủ đề, thuận tiện cho việc sử dụng của giáo viên và trẻ.

3. Đảm bảo đủ và đa dạng các loại vật liệu, thiết bị, đồ dùng, đồ chơi phù hợp với từng chủ đề để tạo cơ hội tham gia, vận dụng kiến thức, kỹ năng đã học của trẻ vào việc xây dựng môi trường và kích thích sự phát triển toàn diện cho trẻ.

4. Luôn tạo cơ hội và mở rộng quan hệ giao tiếp xã hội giữa trẻ với nhiều người giúp trẻ tự tin, tích cực, hứng thú với các hoạt động giáo dục phát triển toàn diện.

5. Tập trung tuyên truyền nâng cao nhận thức cho cha mẹ học sinh và cộng đồng về ý nghĩa của việc xây dựng môi trường giáo dục trong trường mầm non.

 Môi trường giáo dục trong trường mầm non gồm môi trường bên trong và môi trường bên ngoài lớp học. Cả hai môi trường này đều rất quan trọng đến việc dạy và học của cô và trẻ.

Môi trường trong lớp học

Trong lớp học không thể thiếu những góc chơi của trẻ, do đó để lớp học thêm lôi cuốn trẻ chúng tôi đã góp ý giáo viên tạo nên một môi trường trong lớp học với những màu sắc sinh động và ngộ nghĩnh. Môi trường có không gian, cách sắp xếp phù hợp, gần gũi, quen thuộc với cuộc sống thực hàng ngày của trẻ;

Ví dụ:

Bố trí các góc hoạt động hợp lí: Góc hoạt động cần yên tĩnh bố trí xa góc hoạt động ồn ào, góc thư viện/sử dụng sách, tranh ở những nơi nhiều ánh sáng…

Các góc hoạt động có “ranh giới” rõ ràng, có lối đi cho trẻ di chuyển thuận tiện khi liên kết giữa các góc chơi.

Sắp xếp các góc để giáo viên có thể dễ dàng quan sát/ giám sát được toàn bộ hoạt động của trẻ.

 

Nhiều góc sẽ ở trong phòng, nhiều góc sẽ ở ngoài trời.

Các góc phải được bày biện hấp dẫn.

Có đồ chơi, học liệu và phương tiện đặc chưng cho từng góc

Học liệu, nguyên vật liệu, đồ dùng, đồ chơi trong góc hoạt động đóng vai trò không nhỏ trong quá trình học và chơi của trẻ. Vì vậy các đồ dùng và học liệu mà giáo viên cung cấp cho các góc hoạt động cần được lên kế hoạch thật cẩn thận để hỗ trợ giáo viên lên kế hoạch cho việc học của trẻ và để thu hút trẻ tham gia, cũng như tạo ra các cơ hội học tập khác.

 

Đồ dùng, đồ chơi, nguyên vật liệu, học liệu có giá đựng ngăn nắp, gọn gàng, để ở nơi trẻ dễ thấy, dễ lấy, dễ dùng, dễ cất.

Đồ dùng, đồ chơi, nguyên vật liệu được thay đổi và bổ sung phù hợp với mục tiêu hoạt động và hứng thú của trẻ.

Có nguyên vật liệu mang tính mở (lá cây, hột hạt…), sản phẩm hoàn thiện, sản phẩm chưa hoàn thiện…

 

 

Hình ảnh trang trí và sắp xếp các góc

Có sản phẩm mua sẵn, sản phẩm cô và trẻ tự làm, sản phẩm của địa phương đặc trưng văn hóa vùng miền (trang phục, dụng cụ lao động…)

Đồ dùng, đồ chơi, nguyên vật liệu an toàn, vệ sinh, phù hợp với thể chất và tâm lí của trẻ mầm non.

Môi trường bên ngoài lớp học

Môi trường ngoài lớp học là yếu tố góp phần tích cực trong các hoạt động nâng cao chất lượng chăm sóc giáo dục toàn diện trẻ. Xây dựng môi trường ngoài lớp học phù hợp, an toàn, sạch đẹp, hấp dẫn sẽ tạo cơ hội cho trẻ hoạt động, đáp ứng nhu cầu chơi của trẻ.

Khi bố trí các góc hoạt động ngoài trời  chúng tôi xác định rõ ràng; mỗi góc hoạt động có nhiều loại học liệu, đồ chơi và phương tiện, trong đó có loại đặc trưng cho từng góc tạo cơ hội cho trẻ tham gia hoạt động; đồ chơi, học liệu, trang thiết bị ở các góc hoạt động đảm bảo an toàn, vệ sinh: không có đồ sắc nhọn, không độc hại, được vệ sinh sạch sẽ, được bảo dưỡng định kì, sửa chữa kịp thời, tạo hình ảnh và ấn tượng riêng của trường,lớp.

 

Hình ảnh trẻ tạo dòng nước chảy

 

 

Hình ảnh trẻ trải nghiệm câu cá

Hình ảnh trẻ trải nghiệm đi trên cát sỏi

 

 

 

 

Hình ảnh bố trí góc vận động phù hợp

Hình ảnh bố trí sân tập cho trẻ phù hợp

 

 

Vườn cổ tích

Có thể nói việc xây dựng trường mầm non an toàn thân thiện là thực sự cần thiết và rất quan trọng. Một môi trường sạch sẽ, an toàn, có sự bố trí khu vực chơi và học trong lớp và ngoài trời phù hợp, đồ chơi  ngoài trời được lắp đặt thuận tiện  trên sân cỏ  tự nhiên để trẻ khi hoạt động an toàn có ý nghĩa to lớn không chỉ đối với sự phát triển thể chất của trẻ, mà còn thỏa mãn nhu cầu nhận thức, mở rộng hiểu biết của trẻ, kích thích trẻ hoạt động tích cực, sáng tạo. Xây dựng tốt môi trường giáo dục trong trường mầm non là phương tiện, điều kiện để trẻ phát triển toàn diện về thể chất, ngôn ngữ, trí tuệ, khả năng thẩm mỹ, tình cảm và kỹ năng xã hội, tạo tiền đề vững chắc cho trẻ mầm non vào học lớp 1 trường tiểu học; phù hợp với phương châm của Bộ Giáo dục và Đào tạo đã chỉ đạo: "Học bằng chơi, chơi mà học".

Khi xây dựng khu “Thế giới truyện tranh” để trẻ được trải nghiệm thân thiện trong trường mầm non chúng tôi đã nghiên cứu làm sao để trẻ vào thư viện không những xem tranh, đọc truyện và còn được vui chơi, được thư giãn, lôi cuốn sự chú ý của trẻ. Từ đó, trẻ sẽ tích cực khám phá, sử dụng, hình thành thói quen đọc sách.

Lối đi của trẻ chúng tôi cũng xuyên suốt bằng những câu truyện cổ tích nhưng để không rập khuôn gây sự chú ý cho trẻ chúng tôi đã vẽ truyện tranh trên những mảng tường, gốc cây chiếc “mẹt”,. Khi hết lối cầu thang sẽ có một khu vườn cổ tích với những câu chuyện kỳ thú giúp trẻ có những nền tảng cơ bản để trở thành người đọc độc lập, từ đó trở thành những người chủ động học tập suốt đời.

Sau đây là một số hình ảnh ở thế giới truyện tranh

 

 

 

 

Xây dựng khu “ Thế giới truyện tranh” để trẻ được trải nghiệm

 

Bể chơi với cát nước

 Để trường học “Xanh – Sạch – Đẹp – An toàn” hơn, hàng năm trường  phải tiếp tục tu sửa, bổ sung làm mới cơ sở vật chất mua sắm các trang thiết bị đảm bảo, thường xuyên chăm sóc, bảo vệ môi trường tốt nhất cho trẻ hoạt động.

                                                                                                                                   Người viết: Đinh Thị Linh Thiều